Sức khỏe tinh thần sau sinh – Hãy chăm sóc mẹ trước khi chăm con
Xã hội thường tập trung vào em bé sau khi chào đời, nhưng người mẹ – người vừa trải qua cuộc vượt cạn – cũng cần được quan tâm không kém. Sức khỏe tinh thần của mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của con. Một người mẹ khỏe mạnh về tinh thần mới có thể chăm sóc con tốt nhất.
1. Baby Blues vs Trầm cảm sau sinh – Đừng nhầm lẫn
Baby Blues (Hội chứng buồn sau sinh): Xuất hiện ở khoảng 80% bà mẹ, thường bắt đầu 2-3 ngày sau sinh và kéo dài không quá 2 tuần. Triệu chứng bao gồm: thay đổi tâm trạng thất thường, dễ khóc không rõ lý do, lo lắng nhẹ, khó ngủ, và cáu gắt. Baby Blues thường tự khỏi mà không cần điều trị.
Trầm cảm sau sinh (Postpartum Depression): Ảnh hưởng khoảng 10-15% bà mẹ, nặng hơn và kéo dài hơn Baby Blues. Triệu chứng bao gồm: buồn bã sâu sắc kéo dài trên 2 tuần, mất hứng thú với mọi thứ kể cả em bé, rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng, cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi quá mức, và có suy nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé. Trầm cảm sau sinh CẦN được điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa.
2. Các yếu tố nguy cơ gây trầm cảm sau sinh
Những yếu tố làm tăng nguy cơ bao gồm tiền sử trầm cảm hoặc rối loạn lưỡng cực trước đó, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và chồng, sinh con ngoài ý muốn hoặc gặp biến chứng khi sinh, khó khăn tài chính, mất ngủ kéo dài, và áp lực phải làm mẹ hoàn hảo từ mạng xã hội và những người xung quanh.
3. Cách phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe tinh thần
Những việc mẹ có thể làm để bảo vệ sức khỏe tinh thần bao gồm: ngủ khi con ngủ – đây là lời khuyên quan trọng nhất, đừng cố làm việc nhà khi con ngủ, dinh dưỡng đầy đủ với thực phẩm giàu Omega-3 như cá hồi, hạt óc chó, uống đủ nước 2-3 lít mỗi ngày, vận động nhẹ nhàng từ tuần thứ 2 sau sinh, và giảm kỳ vọng không thực tế – nhà cửa bừa bộn là chuyện bình thường.
Những việc người thân có thể làm để hỗ trợ bao gồm: chồng hãy chủ động chăm con để vợ nghỉ ngơi, người nhà giúp việc nhà mà không phán xét, lắng nghe và không cố “sửa” cảm xúc của mẹ, và khuyến khích mẹ gặp gỡ bạn bè hoặc các nhóm hỗ trợ.
4. Khi nào cần gặp bác sĩ?
Hãy đi khám NGAY nếu mẹ có các dấu hiệu sau: buồn bã hoặc lo lắng kéo dài trên 2 tuần không thuyên giảm, không thể chăm sóc bản thân hoặc em bé, có suy nghĩ làm hại bản thân hoặc con, nhìn thấy hoặc nghe thấy những thứ không có thật, và mất ngủ hoàn toàn, ngay cả khi em bé đang ngủ say.
5. Vai trò của người chồng trong việc hỗ trợ vợ
Người chồng đóng vai trò cực kỳ quan trọng: học cách nhận biết dấu hiệu trầm cảm sau sinh ở vợ, chủ động trông con để vợ có thời gian nghỉ ngơi và chăm sóc bản thân, lắng nghe và đồng cảm thay vì cố gắng đưa ra giải pháp, đồng hành cùng vợ đi khám nếu cần, và chăm sóc cả sức khỏe tinh thần của chính mình.
Cha Mẹ Tinh Tế nhấn mạnh: Mẹ khỏe thì con mới khỏe. Hãy ưu tiên sức khỏe tinh thần của mẹ! 💚